مقالات فلسفی عرفانی

ارتباط قوای علمیه و عملیه نفس انسان با تکیه بر آراء امام خمینی(س) در این خصوص -مرضیه شریعتی

انسان علاوه بر حواس ظاهری (بینائی، شنوائی، بویایی، چشائی و لمسایی) و حواس باطنی (حسن مشترک، خیال متخیله، واهمه و حافظه) که در آن‌ها با سایر حیوانات مشترک است، قوّۀ مخصوص به خود نیز دارد که عبارتند از: عقل عملی و عقل نظری؛

ادامه ...


مناسبت و مشاکلت جوهری میان محب و محبوب-مرضیه شریعتی

محبت، حقیقتی کلی است که میان خداوند و ممکنات از حیث حکم مناسبت مشترک است. این از محالات است که کسی مغایر خود را دوست بدارد. میان دو کس جز به واسطه معنایی مشترک محبتی صورت نمی بندد.(1) بی درک و تذوّق این مناسبت، ادراک معانی و الهامات ربّانی بر سالک میسر نیست. بدیهی است میان جمیع کینونات حکم امتیاز ثابت است اما آنچه محبت را ضروری می کند غلبه حکم مناسبت و اشتراک بر حکم مغایرت و امتیاز است(2) و هر آیینه همین حکم تفرق و بعد است که محب را وا می دارد تا با رفض موانع دیدار و انسلاخ عوامل امتیاز به وحدت با محبوب دست یابد. مشاهده سنخیت فرع با اصل، جزء با کل، مقید با مطلق موجب ظهور میل و شوق به حرکت عاشقانه در حاق نفس سالک می گردد و تا این مناسبت به شهود نرسد و این سرّ از موطن خفا تجلّی نکند نوایر اشتیاق بر افروخته نگردیده و امتیاز میان محبّ و محبوب ساقط نمی گردد. از این رو، راهروی الی الله با مشاهده هر معنی آشنا و لطیفه ربّانی که با قابلیاتش همسو و با نفسش مجانس است باب تازه ای بر وی گشوده شده و فتوحات بیشتری بر وی حاصل می گردد.

ادامه ...

تبیین نظریه سطوح معنایی آیات قرآن از منظر امام خمینی (س) -فاطمه طباطبایی-مرضیه شریعتی

اصل تاویل یا بازگرداندن معنا به خاستگاه و منشأ اصلی آن از حیثیات و وجوهاتی که خاص جهان بینی عرفانی است غالبا مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. تأویل به موجب جستجوی سرچشمه ها و مبادی آغازین و حقیقی معنا با جهان بینی عرفانی که سیر و صیرورت وجودی اشیاء را به سوی حقایقشان می کاود در یک نقطه به می پیوندند. هر دو در پی یافتن افق اعلای مظاهر و آیات ربانی اند. از اینرو می توان تأویل را تجلی گاه سلوک عملی و نظری عارف قلمداد کرد زیرا او معانی را به زبان مرتبه وجودی خویش تأویل می کند و از آنجا که وجود حقیقت واحده ذومراتب است در تأویلات قرآنی نیز با حقیقتی که مثار کثرت است مواجهیم. حضرت امام (س) ضمن پرداختن به این موضوع این امر را مؤید جامعیت کلام الهی می دانسته و در کلمات خویش به مبانی و مؤلفه های آن اشاره کرده اند. لذا در بررسی مؤلفه های اصل ذومراتب بودن آیات حق در اندیشه امام خمینی(س)، مبانی وجود شناختی و انسان شناختی آن تبیین گشته و ریشه های بنیادی قول به کثرت معنایی آیات قرآن در کلام ایشان تشریح می گردد.

ادامه ...

اسماء الهی از منظر امام خمینی (ره) -دکتر بیوک علیزاده و دکتر احمد حبیبیان

بحث اسماء و صفات ازمباحث مهم عرفانی است . عارفان مسلمان ، جهانی شناسی و انسان شناسی خود را بر مبنای اسماء و صفات سامان داده اند، از منظر امام خمینی (ره) اسمایی که خداوند متعال به آدم (ع) آموخت « و علّم آدمَ الاسماءَ کُلها» (بقره: آیه 31) ، از نوع الفاظ نبود ، بلکه حقایقی وجودی بود که می توان آن ها را با چشم دل رؤیت نمود . این اسماء به سه مرتبه : ذات ، صفات ، و افعال تقسیم می شوند که در حقیقت ، به صورت سلسله مراتب اند؛ یعنی تا عارف ِ واصل به درک اسم ذات نایل نشود ، نوبت به کشف مراتب دیگر نمی رسد . در این مقاله می خواهیم دیدگاه امام خمینی را درباره اسماء نحوه ظهور و تجلّی خداوند از طریق آنها را بررسی نمائیم .

ادامه ...