گزارشی از دیدار مسئولان انجمن ادیان و مذاهب و انجمن علمی عرفان اسلامی ایران

روز چهارشنبه 23 آذر ماه هیئتی از‌سوی انجمن علمی ادیان و مذاهب قم به سرپرستی حجت­الاسلام و المسلمین آقای نیکزاد از انجمن علمی عرفان اسلامی ایران دیدار به عمل آوردند. در این دیدار سرکار خانم دکتر طباطبایی و آقای دکتر علیزاده حضور داشتند. طرفین نقش بی­بدیل امام خمینی در شکستن فضای بسته و بدبینانه جامعه نسبت به عرفان و احیای رشتۀ عرفان در حوزة دانشگاه را ستودند. آقای نیکزاد ضمن تقدیر از زحمات حجت الاسلام و المسلمین آقای نواب رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب متذکر شد ایشان به‌خوبی از تلاش­ها و نقش امام در جهت احیای رشتۀ عرفان، بهره­برداری کرده‌اند و با تأسیس دانشگاه ادیان و مذاهب در قم به‌رغم مخالفت­هایی که وجود داشت، رشتۀ تصوف و عرفان اسلامی را راه­اندازی کرده  و مصمم‌اند که فعالیت‌های عرفان را در سه شاخة عرفان تطبیقی، ادبیات عرفانی و عرفان اسلامی دنبال کنند. البته نقد و بررسی عرفان‌های نوپدید هم به‌صورت غیررسمی در دانشگاه جریان دارد.

آقای نیکزاد افزودند: گفتنی است در گروه‌های یاد‌شده واژة مذهب، در معنای دقیق خود که شاخه­های فرعی ادیان است به‌کار برده نمی‌شود، بلکه مراد از مذهب همان «دین» است که مشتمل بر چند مذهب کلامی و فقهی است. در عرفان تطبیقی مکاتب عرفانی یا آرای عرفانی عارفان مختلف یا نظریات عرفانی یک عارف با هم مقایسه می‌شود.

خانم دکتر طباطبایی ضمن گزارش از عملکرد گروه عرفان پژوهشکده بیان داشتند: یک نگاه گذرا به پایان­نامه­های تألیف‌شده در گروه عرفان پژوهشکده نشان می­دهد که در غالب آن‌ها آرای عرفانی امام خمینی(س) با عارفانی همچون ابن­­عربی، سید حیدر آملی، غزالی و برخی از عارفان مسیحی مقایسه شده است. به هرروی  مراد ما از رشتة عرفان، غیر از رشتۀ ادیان و عرفان است، رشتۀ عرفان اسلامی حدود دو دهه است که به‌صورت رشتة دانشگاهی در آمده است. ابتدا در دانشگاه آزاد اسلامی و پس از آن در پژوهشکدۀ امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی به اجرا در آمده است. آقای دکتر علیزاده افزودند: البته همۀ مراحل قانونی تدوین یک برنامۀ آموزشی با سرفصل‌های جدید درگروه عرفان در پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی مجدداً تنظیم و به تصویب رسید. سپس خانم دکتر طباطبایی به شرح بخشی از عملکرد و فعالیت‌های یکساله انجمن پرداختند. آقای نیکزاد ضمن ستودن مساعی خانم دکتر طباطبایی و هیئت‌مدیرۀ انجمن علمی عرفان اسلامی گفتند: نگرانی که همواره وجود دارد این است که نکند در آکادمیک شدن رشتۀ عرفان اسلامی سنت­های حوزوی و میراث عرفانی مسلمانان مورد غفلت قرار گیرد و روش­های غربی عیناً اخذ و اقتباس گردد. آقای دکتر علیزاده در پاسخ به این سؤال و دغدغۀ آقای نیکزاد توضیح دادند: اعضای گروه عرفان در پژوهشکده با روش­های حوزوی و دانشگاهی آشنا هستند و به این نکته توجه دارند که در کشور ما دو نظام متفاوت آموزشی و پژوهشی وجود دارد: یکی روش سنتی که از عمر آن بیش از هزار سال می­گذرد و تبلور آن در حوزه­های علمیۀ دینی ما بوده است اعم از حوزه­های علمیۀ نجف اشرف و قم و دیگری نظام آموزشی مدرن که عمر آن به صد سال هم نمی­رسد و این نظام را دانشگاه‌ها مدیریت می­کنند. ما در گروه عرفان سعی کرده­ایم نقاط قوت این دو نظام را جذب و نقاط ضعف آن‌ها را کنار بگذاریم. ما مقید به فرم و قالب دانشگاه هستیم و آئین­نامه­های آن‌ها را اجرا می­کنیم اما به لحاظ محتوا از میراث غنی عرفان اسلامی حوزوی بهره می­بریم.

در پایان آقای نیکزاد ضمن تشکر و قدردانی فراوان از انجمن علمی عرفان اسلامی ایران به‌ویژه رئیس و نایب‌رئیس انجمن خواستار آن شدند که در جلسه­ای دیگر اطلاعات بیشتری از فعالیت‌های انجمن و برخی موضوعات و همین‌طور بررسی راهکارهای عملی برای همکاری دو انجمن، اختصاص داده شود.­

اندکی صبر نمایید...